Operatie Fazant 2026 wat smaakt de vrijheid toch heerlijk

07.30 uur

Een lege truck komt het terrein op rijden. De chaufeur groet ons vriendelijk. De koffie begint te lopen, de appeltaartjes staan klaar en samen met Björn zet ik de laatste vlaggen neer.

Het is nog rustig op de Vlagheide.

Maar je voelt het eigenlijk meteen.

Dit wordt een heerlijke dag.

Niet veel later verschijnen de eerste deelnemers. Vanuit Brugge, Alkmaar, Vlaardingen en alles wat daar tussenin ligt komen ze onze kant op.

Want maandenlang ben je bezig met routes, verhalen, eten, vlaggen, vrijwilligers, mailtjes, video's en honderd andere dingen waar je als deelnemers helemaal niets van merkt. En dan staat het er ineens.

Een terrein vol fietsen. Deelnemers die koffie drinken. Bekende gezichten. Onbekende gezichten. Iedereen heeft er zin in.

Dat is het mooiste momenten: Het moment waarop iets wat maandenlang alleen in je hoofd, je laptop en je Whatsapp heeft bestaan ineens echt wordt.

08.30 uur

We heten iedereen welkom.

En voordat we vertrekken vertel ik het verhaal van Henk Sips.

Een slagerszoon uit Breda die in mei 1940 als sergeant aan de Peel-Raamstelling bij Mill lag. Commandant van kazemat S-37. Op 11 mei sneuvelde hij daar samen met zijn mannen tijdens de gevechten met de Duitse troepen. ~[BHIC](https://www.bhic.nl/ontdekken/verhalen/kazemat-s-37?utm_source=chatgpt.com)~

Dat vinden we belangrijk aan Operatie Fazant.

We fietsen niet alleen over mooie paden. We fietsen door een landschap waar geschiedenis heeft plaatsgevonden. Door dat verhaal te vertellen, proberen we iedereen met wat historische achtergrond oppad.

09.15 uur

Als het grootste deel vertrokken is, stappen Björn en ik zelf ook op.

Want een evenement organiseren vind we fantastisch, maar we heb één belangrijke regel: we willen er zelf ook van kunnen genieten.

Björn rijdt de 90 kilometer. Ik ga voor de 130 en krijg twee gangmakers mee: Arjan en Job.

We draaien de Vlagheide op.

Het is meteen raak. Zandpaden, veldwegen, hard zand, mul zand, kleine klimmetjes. Niets ligt echt lekker en juist daarom ligt het perfect.

Langzaam rapen we de eerste groepen deelnemers op. Overal blije gezichten.

En dat blijft een vreemd maar fantastisch gevoel.

Je fietst ineens midden in een feestje dat je zelf hebt georganiseerd.

Rond kilometer 65

Dan draaien we richting Mill. daar komt het geluid waar iedere gravelfietser blij van wordt.

Krrrrrrr.

Prinsessengravel.

Het Defensiekanaal slingert door het landschap en langs het water staan nog altijd de kazematten van de Peel-Raamstelling.

Ooit zaten hier Nederlandse militairen te wachten op een vijand waarvan ze niet precies wisten hoe en waar die zou komen.

Nu fietsen wij er op een zonnige zondag tussendoor.

Dat contrast kan niet groter.

Bij kazemat S-37 sneuvelde Henk Sips. De kazemat was tot relatief dichtbij te benaderen en werd in de vroege ochtend van 11 mei zwaar aangevallen. Sips en zijn mannen kwamen daarbij om het leven. ~[Zuidfront Holland 1940]

Je kijkt naar zo'n betonnen hok en probeert je voor te stellen hoe het geweest moet zijn om daar te zitten.

Dat lukt natuurlijk niet echt.

Maar het maakt wel dat je de vrijheid waarin wij hier nu rondfietsen net iets bewuster voelt.

Pauze in Mill

Bij de pauzepost staat Sofie ons op te wachten bij de bekende Ram Kangaroo Carrier.

Geen Australische tank, zoals ik hem onderweg gemakshalve noem, maar een Canadees gepantserd personeelsvoertuig. In het najaar van 1944 verbleven tientallen van deze Kangaroos rond Mill.

Daaromheen: fietsen. Heel veel fietsen. Vijftig, zestig, misschien zeventig tegelijk op het gras.

Terug langs het Defensiekanaal

Niet veel later komen we langs de aspergeversperring bij Mill.

Op 10 mei 1940 was een Duitse pantsertrein hier aanvankelijk dwars door de Nederlandse stelling gereden. Toen de trein later terugkwam, hadden Nederlandse militairen de stalen asperges in het spoor geplaatst. De trein reed erop en ontspoorde. De verwrongen resten zijn er nog altijd te zien.

Een plek waar je zonder verhaal waarschijnlijk gewoon langs zou fietsen.

Met het verhaal erbij krijgt het betekenis. Dat is precies waarom we dit doen.

Daarna gaat het via Volkel weer richting de Maashorst.

Wat meer asfalt. Wat minder gravel.

Richting Eerde

In de laatste kilometers komen we in het wiel van een paar andere deelnemers terecht die duidelijk nog wat benzine in de tank hebben.

Niemand zegt iets, maar in eens rijden we echt hard. De geest is uit de fles en die gaat er ook niet meer terug in.

Over de veldwegen stuift het zand omhoog. Je voelt verbondenheid én pijn tegelijk.

Misschien is dat wel een van de mooiste aan fietsen: jezelf een beetje verder duwen dan je alleen zou doen, zonder dat er uiteindelijk echt iets gewonnen hoeft te worden.

Voor de lange route ligt rond Eerde nog een prachtig toetje.

Twist and turns, kleine paadjes, de molen en de sporen van de gevechten rond Hell's Highway.

Bij de molen staat onder meer het Geronimo-monument, dat herinnert aan de mannen van het Amerikaanse 501st Parachute Infantry Regiment die hier in september 1944 vochten tijdens Operatie Market Garden.

Daarna zien we de Vlagheide weer liggen. Maar we zijn er nog niet.

De laatste kilometers

Dit keer geen vriendelijk asfaltpaadje omhoog.Björn heeft nog een cadeautje in de route gestopt: de spaghettisliert van het mountainbikeparcours. Job en Arjan ruiken bloed en geven gas. Niet veel later zie ik ze niet meer.

Daarna besef ik het.

Dit was een heerlijke dag.

We rollen het parcours af en dalen terug richting de finish.

Daar staan de vlaggen nog steeds te wapperen.

En zitten de deelnemers met een (alcholvrij) biertje in de hand verhalen uit te wisselen.

Finish

Deelnemers komen vertellen hoe fijn ze het vonden. Hoe mooi de route was. Hoe leuk de verhalen onderweg waren.

En gelukkig ook wat beter kan. Iemand zegt bijvoorbeeld dat hij onderweg nog wel wat reenactment of een ander verrassend historisch element had verwacht.

En daar heeft hij eigenlijk wel gelijk in.

We hadden een mooi begin. Een fijne pauzepost. Een mooie route. Een goede finish.

Maar ergens halverwege nog één moment waarop je weer even wordt wakker geschud:

Hé. Dit is niet zomaar een toertocht. Dit is Operatie Fazant.

Dat had ik achteraf graag nog toegevoegd.

Maar we kregen het niet gereeld. Maar het gaat wel in het boekje voor de volgende keer.

Want organiser is: blij zijn met wat er staat en ondertussen alweer zien wat nóg mooier kan.

17.00 uur

Samen ruimen we de laatste spullen op.

Vlaggen naar beneden. Tafels weg. Afval mee.

En ineens is de Vlagheide weer ongeveer zoals we hem 's ochtends aantroffen.

Wij zijn moe, voldaan en alweer een beetje aan het nadenken over wat hierna komt.

Er zijn ideeën voor december misschien.

Ideeën waarbij de fiets misschien zelfs een keer thuisblijft, zodat we het verhaal van vrijheid met nog meer mensen kunnen delen.

En tegelijkertijd liggen er ideeën waarbij we juist precies de andere kant opgaan: langer, verder, moeilijker. Een avontuur dat voor minder mensen geschikt is.

Maar ideeën hebben is het makkelijke gedeelte.Ze werkelijkheid laten worden, dat is het echte werk.

En af en toe valt alles precies op zijn plek. Zoals op deze zondag.

En dan zit je aan het einde van de dag met een bratwurst en een pilsje naar al die fietsen en mensen te kijken en denk je maar één ding:

Wat een heerlijke manier om vrijheid te vieren.